Haber

Antalya’ya Rus akını: Konuttan sonra yeni rekor


Antalya Ticaret ve Sanayi Odası Lideri Ali Bahar, AA muhabirine, Oda bilgilerine nazaran, kentte geçen yıl 7 bin 376 yeni şirket açıldığını, 2 bin 964 şirketin de kapandığını söyledi.

Kentte 2022’de açılan yabancı sermayeli şirket sayısının 1244 olduğunu aktaran Bahar, 2021’e nazaran yüzde 131’lik bir artış gözlendiğini kaydetti.

Geçen yıl açılan yabancı şirketlerin sahiplerinin büyük bir kısmını Rusların oluşturduğuna işaret eden Bahar, şunları söyledi:

“- 420 şirketle Ruslar birinci sırada, İranlılar 136 şirketle ikinci sırada yer alıyor. İran’ı ise 128 şirketle Almanya, 74 şirketle Ukrayna, 52 şirketle Kazakistan takip ediyor.

  • Azerbaycan’dan 44, Hollanda’dan 24, Ürdün’den 23, Türkmenistan ve Belarus’tan da 22’şer firma vilayetimizde faaliyet gösteriyor.”

Yüzde 527 arttı

Ruslara ilişkin şirket sayısının 2022’de bir evvelki yıla nazaran yüzde 527 oranında arttığına dikkati çeken Bahar, Kazakistanlıların şirket sayısında yüzde 205, Ukraynalıların şirket sayısında ise yüzde 155 oranında artış yaşandığını bildirdi.

Rusları Almanlar izliyor

Kentteki toplam yabancı yatırımcı sayısının 5 bin 695’e yükseldiğini aktaran Bahar, “Yabancı yatırımcının 1061’ini Ruslar oluşturuyor, Rusları, Almanlar ve İranlılar takip ediyor.” dedi.

Yabancı şirketlerin sektörel dağılımına nazaran birinci sırada bilişimin, ikinci sırada da gayrimenkul faaliyetlerinin yer aldığını vurgulayan Bahar, başka öne çıkan dalların ise ziraî eserlerin ticareti, inşaat faaliyetleri, seyahat acentesi, restoran-yiyecek içecek hizmetleri, reklamcılık ve fuar hizmetleri olduğunu kaydetti.

Haber

Antalya’ya Rus akını: Konuttan sonra yeni rekor


Antalya Ticaret ve Sanayi Odası Lideri Ali Bahar, AA muhabirine, Oda bilgilerine nazaran, kentte geçen yıl 7 bin 376 yeni şirket açıldığını, 2 bin 964 şirketin de kapandığını söyledi.

Kentte 2022’de açılan yabancı sermayeli şirket sayısının 1244 olduğunu aktaran Bahar, 2021’e nazaran yüzde 131’lik bir artış gözlendiğini kaydetti.

Geçen yıl açılan yabancı şirketlerin sahiplerinin büyük bir kısmını Rusların oluşturduğuna işaret eden Bahar, şunları söyledi:

“- 420 şirketle Ruslar birinci sırada, İranlılar 136 şirketle ikinci sırada yer alıyor. İran’ı ise 128 şirketle Almanya, 74 şirketle Ukrayna, 52 şirketle Kazakistan takip ediyor.

  • Azerbaycan’dan 44, Hollanda’dan 24, Ürdün’den 23, Türkmenistan ve Belarus’tan da 22’şer firma vilayetimizde faaliyet gösteriyor.”

Yüzde 527 arttı

Ruslara ilişkin şirket sayısının 2022’de bir evvelki yıla nazaran yüzde 527 oranında arttığına dikkati çeken Bahar, Kazakistanlıların şirket sayısında yüzde 205, Ukraynalıların şirket sayısında ise yüzde 155 oranında artış yaşandığını bildirdi.

Rusları Almanlar izliyor

Kentteki toplam yabancı yatırımcı sayısının 5 bin 695’e yükseldiğini aktaran Bahar, “Yabancı yatırımcının 1061’ini Ruslar oluşturuyor, Rusları, Almanlar ve İranlılar takip ediyor.” dedi.

Yabancı şirketlerin sektörel dağılımına nazaran birinci sırada bilişimin, ikinci sırada da gayrimenkul faaliyetlerinin yer aldığını vurgulayan Bahar, başka öne çıkan dalların ise ziraî eserlerin ticareti, inşaat faaliyetleri, seyahat acentesi, restoran-yiyecek içecek hizmetleri, reklamcılık ve fuar hizmetleri olduğunu kaydetti.

Haber

Yabancıya konutta 10 milyar $ maksadı


Birol BOZKURT

Geçen yıl enflasyondaki artış ve Türk Lirası’ndaki zayıflamaya ek olarak yabancıların konut piyasasına ağır ilgi göstermesi, konut fiyatlarının artışında Türkiye’yi dünyanın doruğuna yerleştirdi. Konut fiyatlarında yaşanan arz-talep dengesizliğinde vatandaş yüksek fiyattan, konut üreticisi ise artan maliyetlerden şikayet ediyor. Bu ortamda dal tüm planlarını 2023’te yabancıya 10 milyar doların üzerinde konut satışı üzerine yapıyor.

2022 yılının tamamında yabancıya yaklaşık 6 milyar dolarlık konut satıldı. Toplam satışlarda yabancı hissesi yüzde 4.5 düzeyinde gerçekleşirken kesim bu yıl için kendine yüzde 10’luk hisse ve 10 milyar dolarlık bir düzey koymuş durumda.

Yabancıya konut satışı artmalı

Nef İdare Şurası Lideri Erden Timur, “Portekiz ve İspanya’da ve Avrupa ortalamasında yabancıya konut satış oranı yüzde 10 düzeyinde. Türkiye’ye direkt yatırım olarak değerlendirildiğinde yabancıya satışın 2023’te gelir bazında Avrupa’ya yaklaşmasını umuyorum” diye konuştu.

Talep iki-üç yıl daha sürecek

Türkiye gayrimenkul kesimine yabancı ilgisinin 2022’de yüzde 15.2 arttığını söyleyen MARS İcra Konseyi Lideri Hakan Bucak, 2023 yılında da bu trendin devam etmesini beklediğini söyledi. Bucak’ın verdiği bilgilere nazaran dalın beklentisi, 2023’te yabancı yatırımcıya satılan konut adedinin 75 bin bandına çıkması. Bucak, “Bunun gerçekleşmesi halinde gayrimenkul kaynaklı döviz girişi 15 milyar doları bulabilir. Rus talebindeki artış eğiliminin de savaş nedeniyle iki, üç yıl daha süreceği görüşündeyiz” diye konuştu.

Nitelikli yabancı vurgusu

“İpotekli konut satışlarının ve birinci el konut satışlarının son 10 yılın en düşük düzeyine gerilemesi, hepimizin bir defa daha kenetlenmemiz gerektiğini göstermektedir” diyen İstanbul İnşaatçılar Derneği ( İNDER) İdare Şurası Lideri ise güç birliği daveti yaptı. İNDER Lideri Nazmi Durbakayım şöyle konuştu: “Tarihi doruğa çıkan yabancı yatırımcıya konut satışının toplam satış içindeki hissesi, yüzde 4,5 düzeyine çıktı. Lakin ülkeye kazandırdığı döviz açısından daha büyük katma bedel sağladığının altını çizmek gerekir. Yeniden 2023’de yabancı satışlarının nitelikli yatırımcılara yapılması istikametinde çalışmalar olacağını umut ediyoruz.”

Yabancılara konut satışı yüzde 15,2 arttı

Konutta yabancı ilgisi geçen yıl bilhassa Rusya-Ukrayna savaşının akabinde arttı. Bunun sonucu olarak yabancılara yapılan konut satışları 2022 yılında bir evvelki yıla nazaran yüzde 15,2 artarak 67 bin 490 oldu. 2022 yılında toplam konut satışları içinde yabancılara yapılan konut satışının hissesi yüzde 4,5 oldu. 2022 yılında yabancılara yapılan konut satışlarında birinci sırayı 24 bin 953 konut satışı ile İstanbul aldı. İstanbul’u sırasıyla 21 bin 860 konut satışı ile Antalya, 4 bin 316 konut satışı ile Mersin izledi.

Yabancıya %10’u aşan 4 vilayet var

TSKB Gayrimenkul Genel Müdürü Makbule Yönel Maya, yabancı alımları tarafında yıl toplamında yüzde 10 baremini aşan 4 ilin olduğunu anlattı. Maya, “Toplam satışlar içinde yabancı alımların hissesinin Antalya’da yüzde 27, Yalova’da yüzde 12, Mersin’de yüzde 11ve İstanbul’da yüzde 10 olarak gerçekleştiğini görüyoruz. Bu sıralamayı yüzde 8 ile Trabzon takip ediyor. Öbür vilayetlerdeki yabancı satışları ise yüzde 4’ün altında” dedi.

1 milyon 485 bin konut satıldı

Yabancılara satış artarken Türkiye genelindeki satışlarda ise çok az da olsa düşüş var. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), tarafından açıklanan bilgilere nazaran Türkiye genelinde konut satışları 2022 yılında bir evvelki yıla nazaran yüzde 0,4 azalarak 1 milyon 485 bin 622 oldu. Aylık olarak bakıldığında ise konut satışları Aralık’ta bir evvelki yılın birebir ayına nazaran yüzde 8,2 azalarak 207 bin 963 oldu. Bölüm temsilcileri, geçen yıl konut fiyat artışlarında yaşanan fahiş artışlara ve konut imal maliyetlerinde yaşanan yükselişlere karşın yaşanan satışların yatay seyretmesini olumlu buluyor.

Türkiye’nin konut satış adetinde Avrupa’da birinci olduğuna dikkat çeken Nef İdare Heyeti Lideri Erden Timur, başta Avrupa olmak üzere dünyadaki büyük ekonomilerde konut satışı yüzde 10 ile yüzde 30 ortasında düşerken Türkiye’de satışların başa baş kapandığını söyledi. Timur, “Yatırım aracı olarak gayrimenkul en fazla Türkiye’de kazandırmaya devam ediyor. Bu sebeple talep daima dinamik olacak. İkincisi, Türkiye’de 200 alt bölümü de dinç tutması içinde kıymetli. Hasebiyle burada arzın tekrar ivmelenmesi üreticilerin tekrar üretime geçmesi daha dikkat edilmesi gereken bir konu. Hakikaten 5 yıl öncesine nazaran ikinci el satışın hissesi yüzde 50 -50’den yüzde 30-70’e yükseldi. Birinci el azaldı. 2023’te bu oranın tekrar dengelenmesi çok bedelli olacaktır. Bu sebeple 0,69 faiz oranıyla başlayan sıfır konut kampanyasının 2023’te bu oranın dengelenmesine katkısı büyük olacaktır” diye konuştu.

Piyasa yüklü ikinci elde

2020 yılı ikinci yarısından itibaren konutun enflasyona karşı korunma aracı olarak görülmeye başlandığının altını çizen TSKB Gayrimenkul Genel Müdürü Makbule Yönel Maya ise konut kredi kampanyalarının konut satışlarındaki artışlarda tesirli olduğunu belirtti. Maya, “2022 yılı Mayıs ayında açıklanan Konut Finansmanı Projesi tesirini Mayıs ve Haziran ayı sayılarında görmüştük. Yıl geneli için bir öteki değerli hususun ipotekli konut satışlarında olduğunu görüyoruz. Dataların açıklandığı 2013 yılından beri birinci kere ipotekli konut satışlarının hissesi toplam satışlar içinde yüzde 20’nin altına düşerek yüzde 19 olarak gerçekleşti. Birinci el alımların da azalan yapı ruhsatları ile son 3 yıldır yüzde 31 düzeyinde gerçekleştiğini görüyoruz. Bu oranın 2013-2018 yılları ortasında yüzde 46- 47 düzeylerine kadar çıktığını dikkate aldığımızda son 3 yıldır konut piyasasının yüklü olarak ikinci el alımlar tarafında olduğunu görüyoruz” dedi.

Fiyatlar yüzde 20 artabilir

MARS İcra Konseyi Lideri Hakan Bucak, konuttaki üst taraflı sert fiyatlama hareketlerinde sona gelindiğini söyledi. Bucak, “Kamu ve özel bölüm arz üretim faaliyetlerini arttırdı. Konut fiyatlarında geri çekilme beklememekle birlikte bu yıl yaşanacak artışın yüzde 20-25 bandında kalmasını öngörmekteyiz” değerlendirmesinde bulundu. Bucak 2023 yılı için konutta beklenen toplam satış adedini ise 1.7-1.8 milyon olarak öngördü.

Fahiş fiyat artışlarına karşı soruşturma başlatıldı

2022’de konut fiyatlarında yaşanan süratli yükseliş vatandaşın konuta erişimini sınırladı. Kira artışlarında fahiş fiyatların görülmesiyle birlikte Hazine ve Maliye Bakanlığı yaşanan fiyat artışlarına karşı harekete geçti. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Risk Tahlil Genel Müdürlüğü, ağustos ayında piyasayı olumsuz etkileyen kişi ve firmaların tespiti için çalışma başlattı. Ayrıyeten Eylül ayında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 250 bin toplumsal konut projesini duyurdu. projeye toplam 8 milyon vatandaş müracaat yaptı, geçerli müracaat sayısı ise 5 milyon 135 bin olarak kayıtlara geçti. 81 vilayette dar gelirli vatandaşın konut sahibi olmasını amaçlayan proje ile konutta fiyat artışlarının önüne geçilmesi amaçlandı.

Satışlarda önder İstanbul

Konut satışlarında İstanbul 259 bin 654 konut satışı ve yüzde 17,5 ile en yüksek hisseye sahip oldu. Satış sayılarına nazaran İstanbul’u 126 bin 166 konut satışı ve yüzde 8,5 hisse ile Ankara, 83 bin 502 konut satışı ve yüzde 5,6 hisse ile İzmir izledi. Konut satış sayısının en az olduğu vilayetler sırasıyla 468 konut ile Ardahan, 910 konut ile Hakkari ve 956 konut ile Bayburt oldu.

Konut fiyatı artışında dünyada birinciyiz

Türkiye’de 2022’deki konut kira fiyatlarındaki artış, dünyada 56 ülke ortasında en üst sırada yer aldı. İngiltere merkezli emlak danışmanlık şirketi Knight Frank’ın yayınladığı Global Konut Fiyat Endeksi raporda, Türkiye’nin yüzde 160 artışla 56 ülke ortasında birinci sırada olduğu belirtildi. Türkiye’de nominal artış yüzde 160,6 olurken enflasyondan arındırılmış artış da yüzde 45,9 oldu. Türkiye’den sonra ikinci sırada yer alan Slovakya’da nominal artış yüzde 25,5 olurken enflasyondan arındırılmış artış yüzde 10,8 olarak belirtildi. Raporda “Türkiye’nin yıllık %161’lik üç haneli büyümesi, enflasyonun %80’e ulaşması i ile büyük ölçüde göz gerisi edilebilir ve bu sayı yeniden de artabilir.” tabirlerine yer verildi.

İkinci elde kampanya

Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, ikinci el konut kampanyası için çalışma yapıldığını kaydetti. Bankalarla görüştüklerini belirten Nebati, ikinci el konutta 0,69 oranlı bir faizin olmayacağını söyledi. Nebati, “İkinci el konutla ilgili talep var. Bankalarımızla bu mevzuda çalışma yapılıyor. Gerekirse konut kampanyasında da koşulları yumuşatabiliriz” dedi.

Kampanyaya ağır ilgi var

Orta gelirliyi konut sahibi yapacak ‘Yeni Evim’ kampanyasına müracaatlar başladı. Vatandaşlar kampanyaya ağır ilgi gösteriyor.Yeni Konutum ile orta gelir kümesindeki vatandaşların mesken sahibi olması amaçlanıyor. Bu kapsamda koşulları sağlayan vatandaşlar, minimum yüzde 10 peşinat ve aylık yüzde 0,69’dan başlayan faiz oranlarıyla konut sahibi olabilecek.

İpotekli konut satışı sert düştü

Türkiye genelinde ipotekli konut satışları aralık ayında bir evvelki yılın birebir ayına nazaran yüzde 51,8 azalış göstererek 21 bin 796 oldu. 2022 yılında gerçekleşen ipotekli konut satışları ise bir evvelki yıla nazaran yüzde 4,8 azalışla 280 bin 320 oldu. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların hissesi aralık ayında yüzde 10,5, 2022 yılında yüzde 18,9 oldu.

Haber

Yabancıdan kira alamama problemi başladı

Leyla İLHAN

Türkiye’nin artan şekilde göçmenle karşılaşmasıyla ev sahipleri ile yabancı kiracı ilişkilerinde kira alamama sorunu başlattı. Ukraynalıların göçüyle görünürlüğü artan sorunun son zamanlarda kaçak Afgan ve Pakistanlılar nedeniyle büyüdüğü dile getiriliyor. Ev sahiplerinin de yabancı kiracıyla ilgili deneyimlerinin olmamasının sorunun yaygınlaşmasına neden olduğu ifade edilirken, yabancı kiracı konusunda bir avukat yardımıyla sözleşme yapılması önerildi.

Kamu ve STK’lara önemli görevler düşüyor

Yabancıların kiralarını ödememe probleminin son dönemde Ukraynalıların gelmesiyle daha görünür olduğunu belirten Realtyplus Franchising AŞ Kurucu Ortağı Özhan Carda, “İnsanlar apar topar gelip ev kiraladılar. Sonrasında para transferinde gecikmeler olunca ev sahipleri açısından mağduriyetler yaşandı.” dedi.

Özellikle kaçak gelen Afgan ve Pakistanlı göçmen kaynaklı sorun yaşandığını söyleyen Carda, bunların dışında ev kiralayıp sonra yurt dışına gidip ödemeyi ihmal edenler de olduğunu söyledi. Burada devlete ve sektörle ilgili sivil toplum kuruluşlarına da bilgilendirme konusunda önemli görevler düştüğünü söyleyen Carda, ev sahiplerine de mutlaka kısa dönemli anlaşma yapmaları ve kiraları da peşin almaları önerisinde bulundu. Ayrıca tahliye taahhütlü anlaşma yapmalarını da öneren Carda, “Mutlaka yabancıdan pasaport istemeliler. Pasaportun gerçek olup olma durumu olabilir. O yüzden mutlaka bir avukat eşliğinde bu sözleşmeler yapılmalı.” bilgisini verdi.

Eşyalı evlerde daha yaygın

İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizamettin Aşa, mülteci ya da kaçak kişilere evlerini kiralayanların, bu kişilerin kaçmasıyla muhatap bulamadıklarını söyledi. Son zamanlarda artan bu sorun hakkında mal sahiplerini uyardıklarını aktaran Aşa, “Çalışma ya da oturma izni olmadan kiralamayın ya da en azından pasaportunu isteyin, Konsolosluğa ve emniyete bilgi verin diyoruz. Ancak bazı mal sahiplerine sadece cebinde bir kimlikle gelen bu kişilerin verdikleri yüksek fiyatlar cazip geliyor. Fakat bu kişi çekip gittiğinde muhatap bulamıyorlar. Ya da başkasına devrediyor. Dolayısıyla bu kişilerin takip edilmesi imkansız oluyor” diye konuştu.

Bu tarz problemlerin özellikle kısa dönemli kiralanan eşyalı evlerde daha fazla yaşandığını söyleyen Aşa, ağırlıkla Afgan ve Pakistanlı göçmenlerde yoğunlaştığını kaydetti. Aşa sorunun ilerleyen dönemlerde daha fazla artacağını dile getirdi.

Yüksek kira talebini yabancı karşılıyor

Mal sahipleri taşınmazlarını kiraya verirken öncelikli olarak kira bedelinin kendilerini tatmin edecek değerde olmasını aradığını kaydeden Mono Hukuk Kurucusu Avukat Hanife Emine Kara, “Bu değerlere de çoğunlukla yabancı uyruklu kişilere yapılan kiralamalarla ulaşmakta, ancak kiraya verenler başta yüksek kira getirisi elde etme amacıyla hareket ederken ileri vadede yaşayabilecekleri sorunları göz ardı etmekte” dedi.

Yabancı uyruklu kişilerle akdedilen kira sözleşmelerinde karşılaşılan ilk sorun, kiracının ikamet izninin veya vergi numarasının olmaması olduğunu dile getiren Kara, “Yabancı kimlik numarası veya vergi numarası olmayan bir yabancıya salt pasaportu ile kiralama yapılması durumunda, muhtemel bir uyuşmazlık halinde kiracının Türkiye’deki mal varlığına ulaşılma imkanı olmayacak. Kiraya verenlerin, kira bedellerini ödemeyen kiracı aleyhine icra takibi başlatma ve kiracının tahliyesini talep etme hakkı mevcut. Ancak akdedilen kira sözleşmeleri sonrasında bu kiracıların kira bedellerini ödememesi halinde karşılaşılan en önemli sorun ise çoğunlukla alacağın tahsil kabiliyetinin olmaması” diye konuştu.

Türk kefil ile kiralama yapıyor

İstanbul Emlak Brokerleri Kulübü (İSTEB) Yönetim Kurulu Başkanı Ulvi Özcan, kendilerinin yabancıya ev kiralarken direk kiralama yapmadığını, mutlaka findex raporu iyi olan bir Türk kefil aldıklarını söyledi. Türk lirası döviz karşısında değer kaybettiği için Türklerin 25 bin TL’ye kiralayamadığı 2+1 bir dairenin yabancı için daha uygun olduğunu belirten Özcan, şirket olarak uyguladıkları sözleşmeler nedeniyle sorun yaşamadıklarını söyledi.

Yabancı kiracı davaları da artıyor

Yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’de ikamet etmek maksadıyla taşınmaz kiralamalarının son dönemde bir hayli arttığını belirten Mono Hukuk Kurucusu Avukat Hanife Emine Kara, “Yabancı uyruklu kişilerle akdedilen kira sözleşmelerindeki artışla doğru orantılı olarak, bu kiralamalardan doğan uyuşmazlıklar ile adliyelerde açılan dava ve icra takipleri de önemli ölçüde arttı. Özellikle kira bedellerinin ödenmemesi nedeniyle icra müdürlüklerinde başlatılan tahliye talepli icra takiplerinin ve yine icra hukuk mahkemelerinde görülen davaların sayılarında dikkate değer bir artış olduğunu söyleyebiliriz” diye konuştu.

Yabancıya ev kiralarken bunlara dikkat

Avukat Hanife Emine Kara, yabancılarla kira problemi yaşamamak için alınması gereken önlemleri şöyle sıraladı:

*Yabancı uyruklu kişilerle kira sözleşmesi akdeden kiraya verenler kira bedellerinin tahsilinde sorun yaşamamak adına çözümü çoğunlukla 6 aylık veya 1 yıllık kira bedelinin baştan alınması ile bertaraf etmeye çalışsa da bu yol uzun vadeli bir çözüm olmamakta. Nitekim kira sözleşmeleri, sözleşme süresi sonunda 1 yıllık sürelerle kendiliğinden yenilenmekte ve esasen kira ilişkisi devam etmekte. Uyuşmazlıklar da çoğunlukla bu yenilenen kira dönemlerinde ortaya çıkmakta.

*Bu nedenle, yabancı uyruklu kişilere taşınmazlarını kiralayanlara en önemli tavsiyem kira sözleşmelerine mutlaka kefil almalılar.

*Kefalet sözleşmelerinde, kefilin sorumlu olacağı azami miktarın ve kefalet tarihinin belirtilmiş olması zorunludur. Ayrıca kefilin, sorumlu olduğu azamî miktarı ve kefalet tarihini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi de şarttır. Aksi halde alınan kefalet geçerli olmayacak.

*Burada dikkat edilmesi gereken bir diğer husus ise kefilin sorumlu olacağı süre ayrıca belirtilmez ise sadece sözleşme süresi kadar kefil olunmuş sayılacağından yenilenen kira dönemleri için kefalet devam etmeyecek. Bu nedenle kefilin sorumlu olacağı sürenin sözleşme süresi dışında ayrıca yazılmasını tavsiye ederim.

*Bunun dışında akdedilen kira sözleşmelerinde depozitonun yasaya uygun üst sınır göz önünde bulundurularak alınması yararlı olacak. Kanunda güvence bedeli olarak tanımlanan ve halk arasında depozito olarak tabir edilen ve sözleşmenin akdedildiği safhada gündeme gelen bu tutarların üç aylık kira bedeli olarak alınması mümkün.

Haber

Piyasalardaki toz bulutu ne zaman ortadan kalkacak?

UFUK KORCAN

Piyasalarda ‘tatsız’ seyir geçen hafta da devam etti. Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal’ın görevden alınmasının ardından piyasalarda yaşanan sert hareketlilik yerini dar bantta harekete bırakmıştı. 22 Mart’tan bu yana 1.350- 1.450 aralığında hareket eden Borsa İstanbul, hafta içinde alt sınırın altına sarktı. COVID-19 pandemisinde aşılamalar devam ederken vaka sayısında görülen hızlı yükseliş, peş peşe gelen halka arzlara katılım için portföylerde yer açma çabaları, yabancı yatırımcıların azalan ilgisi ve yeni para girişinin yaşanmaması Borsa İstanbul’da yukarı yönlü hareketleri sınırlayan nedenler olarak öne çıkıyor.

Yurtdışı da etkili İçeride yaşanan bu gelişmelere ABD-Rusya arasından karşılıklı açıklamalarla tırmanan gerginlik, global hisse senedi piyasalarındaki baskı ve ‘Korku Endeksi’ olarak da adlandırılan VIX Endeksi’nde yaşanan artış eklenince risk iştahı iyice azaldı.

Peki, piyasalardaki bu karamsar tablo ne kadar sürecek ve böyle bir ortamda tasarrufu olanlar nasıl hareket etmeli? Öncelikle hisse senedi cephesindeki beklentilere bakalım…

Sıkışıklık sürecek

Son haftalarda yaşanan sert düşüş sonrası gelinen fiyatlamaların benzer ülkelere göre cazip olması ileriye dönük olumlu beklentileri canlı tutuyor. Ancak borsada hızlı bir yükseliş için ‘yeni bir hikayenin’ gündeme gelmesi gerektiği düşünülüyor. Önümüzdeki günlerde hızlı geri çekilmeye karşı tepki alımlarının gelebileceği söyleniyor. Kısa vadede ise BİST 100 Endeksi’nde 1.340-1.350 seviyeleri destek noktaları olarak öne çıkıyor. 1340’ın aşağı yönlü geçilmesi halinde 1.300 ve 1.250 puan seviyeleri gündeme gelebilir.

Yukarı yönlü hareketlerde ise 1.400 ve 1.420 seviyelerinin aşılmasının kısa vadeli bir yukarı harekete neden olabileceği yönünde görüş hakim.

Dolar tahminlerinde revizyon

Döviz cephesine bakarsak, orada da dolar/TL’nin 8.00-8.30 aralığında bir sıkışma yaşadığı dikkat çekiyor. Uzmanlar doların kısa vadede bu bant içerisindeki hareketine devam edeceğini tahmin ediyor. Hem içeride hem de dışarıda özellikle pandemiyle ilgili endişelerin sürdüğü bir ortamda kurlarda 8 TL’nin altı şu aşamada beklenmiyor. Öyle ki Commerzbank yayınladığı raporda, doların haziran ayında 9 TL, yılsonunda ise 10 TL’yi görebileceğini ifade etti. Fakat çok sayıda uzman bu rakamları oldukça ‘karamsar’ olarak değerlendirdi. UBS’de dördüncü çeyrek için dolar/ TL tahminini 8.60’dan 9 seviyesine çıkardı.

Güvenli liman: TL mevduat

Piyasaların yön bulmakta zorlandığı böyle dönemlerde yatırımcılar için en güvenli liman TL mevduat olarak görülüyor. Borsada yaşanan hızlı geri çekilmeye rağmen aşağı yönlü eğiliminin sürebileceği yönündeki görüşlerin sayısı az değil. Dolar cephesinde de çok sayıda olumsuz beklenti fiyatlara dahil edilmiş durumda. UBS’in kurun yılsonunda 9 TL olabileceği tahmininden yola çıkarsak yüzde 9-10 civarında bir artıştan bahsedildiğini anlıyoruz. Dolayısıyla böyle bir ortamda yatırımcılar tasarrufl arının büyük bölümünü yüzde 19 gibi bir faiz sunan Türk Lirası mevduata ayırabilir. Gündemdeki gelişmelere ve risk iştahındaki değişmelere göre, portföylerini çeşitlendirebilir. Yine sabit getirili enstrümanlara yatırım yapan fonlar da yatırımcılar için bir diğer alternatif olarak öne çıkıyor.

Yabancı en çok Garanti sattı, Erdemir aldı

Yabancı yatırımcıların son 1 aylık takas değişimlerine baktığımızda, en fazla satışı Garanti Bankası hisselerinde yaptıkları görülüyor. 19 Mart’ta Garanti hisselerinde yüzde 72.24 olan yabancı payı yüzde 54.4’e indi. Bu süreçte Garanti Bankası hisselerinde yüzde 16’nın üzerinde değer kaybı yaşandı. Emlak Konut hisseleri yine yabancıların en fazla satış yaptığı ikinci hisse durumunda. Akbank, Pegasus, Tüpraş, Ford Otosan da yine yabancı payının en çok azaldığı hisseler arasında yer aldı. Erdemir ise yabancıların son 1 ayda payını en fazla artırdığı hisse oldu. 19 Mart’ta yüzde 56.61 olan Erdemir hisselerindeki yabancı payı 58.58’e çıktı. Yabancı payının en fazla arttığı hisselerde artışın küçük oranlarda olduğu dikkat çekiyor. Bu da yabancıların alım eğilimlerinin zayıf olduğunu gösteriyor.

Haber

Yabancıya ‘fahiş fiyatlı ev satışı’nın önü kapandı

Leyla İLHAN

Mars Investment Genel Müdürü Hakan Bucak, “Bir yabancı Türkiye’de gayrimenkul alırken artık ekspertiz raporu ile almak zorunda. Böylece yabancıya 10 liralık daire 20 liraya satılamıyor. 11 liraya bile tapu devri yapılamıyor. Bu konuda tapu daireleri raporu görmeden satışa izin vermiyor. Böylece yabancıya fahiş fiyatlı satış engellenmiş oldu” dedi.

Pandemi döneminde barınma ve lojistiğin en önemli iki ihtiyaç olarak öne çıktığının söyleyen Bucak, “Dolayısıyla lojistik yolları üzerinde bulunan ülkelerin değeri 2 ila 3 kat arttı. Üç kıtayı bağlayan Türkiye bu konumuyla öne çıkıyor. Bu anlamda Türkiye geçmiş yıllarda sorunlu konular hakkında adımlar atılarak ilk yatırımını yapan yabancıya vergi muafiyet hakkı sağlayarak bu süreci destekledi ve 2020 yılında gelen yabancı çekme rüzgârını kullanmaya başladı” diye konuştu.

Son 10 yılın en iyisi

Bu yıl pandemi ortamında dahi Türkiye’nin 41 bin yabancıya konut sattığını aktaran Bucak, “20 bin satışın ise pandemi nedeniyle tapu devri hala yapılmadı. Dolayısıyla 2020 pandemiye rağmen son 10 yılın en iyi yılıydı. Biz şirket olarak yabancıya satışımızı pandemiden sonra 2’ye katladık” dedi.

2021 yılında Türkiye’ye Pakistan, Malezya, Bangladeş, Singapur gibi ülkelerden ciddi talep beklendiğini belirten Bucak, “2020’de bunu kısmen aldı. Aşılama olayı da doğru bir matematikte ilerlerse bizim bu pazarlardan toplayacağımız birçok yatırım var” dedi. Bucak, ayrıca Avrupa’da yaşayan expatlar ile bu ülkelerde yaşayan Fas, Tunus, Libya gibi Araplar için de Türkiye’nin ev almak için çok uygun koşullara sahip olduğunu söyledi.

Emekli ABD’lileri Türkiye’ye çekebiliriz

Türkiye’nin ABD’de yaşayan Müslüman emekli kitle için de cazip koşullara sahip olduğunu vurgulayan Bucak, “Çünkü 250 bin dolara Türkiye’de rahatlıkla iyi yaşayacakları bir ev bulabilirler. Ayrıca Amerika’da kiralar çok yüksek ve bu kitlenin aldıkları 3 bin 500-4 bin dolarlık emekli maaşla bu kirayı karşılamaları zor. Ama Türkiye’de bu parayla çok rahat yaşayabilirler” dedi.

Haber

İşte yabancıların en çok alım yaptığı hisseler

UFUK KORCAN

Borsa İstanbul hafta ortasında 1.589 puan seviyesine çıkarak yeni tarihi zirvesini gördü. Ancak 1.580 puandaki güçlü direnç seviyesinin üzerinde tutunmayı başaramadı. Yani rekor bir bakıma ‘göstermelik’ oldu. Uzun zamandır 1.500-1.580 aralığında sıkışan BİST 100 Endeksi yine aynı banda geri döndü. Ekonomi yönetimindeki değişiklik ve ardından verilen piyasa dostu mesajlar, piyasalarda ralliye neden olmuştu. Borsa kasım ayı başında başladığı yükselişini 20 Ocak’a kadar neredeyse soluksuz devam ettirmiş ve yüzde 40’ın üzerinde artış kaydetmişti.

Yabancı ilgisi azalıyor

Yeni yılla beraber bu yükselişin devam edeceği ve endeksin 2021 için yüzde 20-30 civarında bir artış daha yapacağı tahminleri yapılmıştı. Aslında bu tahminlerde bir geri adım atılmış değil. Yani uzmanlar, orta ve uzun vadede hisse senedi cephesi için iyimser beklentilerini koruyor. Fakat kasım ayından itibaren yaşanan sert yükselişte önemli paya sahip olan yabancı yatırımcıların, özellikle ocak ayının son haftasından itibaren azalan risk iştahları borsanın da dar bir bantta hareket etmesine ve güçlü direnç seviyelerini geçmekte zorlanmasına neden oluyor. Öyle ki borsada yabancı payı yüzde 44.74 ile verinin tutulmaya başlandığı dönemden bu yana en düşük seviyesine indi. Merkez Bankası verilerine bakıldığında da yabancı yatırımcıların son 8 haftadır hisse senedi piyasalarında net satıcı oldukları görülüyor. 8 haftada yabancıların net satışları 1.2 milyar doları bulmuş durumda.

Tahvilde 4 milyar dolarlık alım

20 Kasım ve 25 Ocak tarihinde yapılan Para Politikası Kurulu (PPK) toplantılarında toplam 675 baz puanlık faiz artışı yapan Merkez Bankası, 18 Mart’taki toplantısında da 200 baz puanlık artışa gitti. Yabancı yatırımcılar hisse senedi piyasasından son haftalarda çıkıyor olsalar da tahvil piyasasında 13 Kasım’dan bu yana toplam 4 milyar dolarlık alım gerçekleştirdi. Yabancılar, 7 hafta aradan sonra 12 Mart haftasında tahvil piyasasında126,4 milyon dolarlık satış yaptı. Ancak son faiz artışı ile birlikte yabancıların Türk tahvillerindeki alımlarına devam etmesi bekleniyor.

Yabancı en çok THY aldı Koza Anadolu sattı

Borsada endeksin neredeyse yerinde saydığı son 1 ayda yabancı takası en fazla artan hisse THY oldu. 15 Şubat’ta yüzde 31.69 olan THY hisselerindeki yabancı oranı, 15 Mart itibarıyla yüzde 37.70’e çıktı. Yabancı payında yaşanan 6 puanlık artış şirketin hisse senetlerinin de yüzde 19’a yakın değer kazanmasına neden oldu. Yabancı payı en çok artan ikinci hisse ise Petkim oldu. Yabancı payı yaklaşık 4.1 puan artan Petkim’in hisseleri de 1 ayda yüzde 20 yükseldi. IKardemir D, Pegasus, TAV Havalimanları, Arçelik, Tekfen Holding, Ülker, MLP Sağlık ve Doğan Holding hisseleri de yine yabancı payı en fazla artan hisseler sıralamasında yer aldı.

Çıkış yapılan hisseler

Yabancı takası en çok azalan hisselerin başında Koza Anadolu geldi. Koza Anadolu hisselerinde yabancı payı 5.4 puan düşerek yüzde 36’ya indi. Bu düşüşün de etkisiyle Koza Anadolu hisseleri 1 ayda yüzde 22’ye yakın geriledi. Yabancı takasının en fazla azaldığı diğer hisseler ise şöyle sıralandı: Garanti Bankası, Migros, İpek Doğal Enerji, Aselsan, İş Bankası C, Alkim Kimya, Emlak Konut ve Türk Telekom.

Dolarda 7.41 TL seviyesi önemli

Merkez Bankası’nın faizleri piyasa beklentilerinin üzerinde 200 baz puan artırmasıyla dolar/TL paritesi 7.50 seviyelerinden 7.3250 seviyelerine kadar geriledi. Dolar/TL’nin 200 günlük ortalamaya denk gelen 7.41 seviyesinin altına inmesi halinde Türk Lirası’nda değerlenmenin devam edebileceği söyleniyor. 7.41 seviyesinin altında 7.30 ve 7.21 seviyeleri destek noktaları olarak öne çıkıyor. Yukarı yönlü hareketlerde ise 7.50, 7.59 ve 7.75 direnç seviyeleri. Dolar/TL’nin bir süre 7.20-7.60 aralığında hareket edeceğini düşünen uzmanların sayısı da oldukça fazla.

Borsanın 1.580 puanla savaşı!

Hafta içinde 1.589 puandaki tarihi zirvesinde tutunamayan BİST 100 Endeksinin 1.550 puanın üzerinde kaldığı sürece yükseliş eğilimini koruyacağı düşünülüyor.

Bu seviyenin üzerinde olası yukarı yönlü hareketlerde 1.580 seviyesi direnç noktası olarak öne çıkıyor. Bu seviyenin aşılması halinde BİST 100’de 1.600 puan yeni hedef olabilir. Aşağı yönlü hareketlerdeyse 1.550 ve 1.535 seviyeleri destek olarak karşımıza çıkıyor. Daha altlarda 1.517 ve 1.500 diğer destek noktaları.

Haber

Yabancıdan ocakta 444.1 milyon dolarlık net satış

6 Kasım’da ekonomi yönetimindeki değişiklik sonrasında yabancı yatırımcının Borsa İstanbul’a olan ilgisi artmıştı. Yılın son iki ayında 1.6 milyar dolarlık net alıcı olan yabancı yatırımcılar yılın ilk ayında ise net satışçı pozisyonunda kaldılar. Borsalarda özellikle ocak ayının son haftasında küresel çapta yaşanan kayıp Borsa İstanbul’da da etkili olmuştu. Borsa İstanbul’un verilerine göre yabancı yatırımcılar ocak ayında 444 milyon 133 bin 414 dolar net satıcı oldu. Yabancı yatırımcıların ocak ayı hareketleri, yıldız pazarda 465 milyon 911 bin 4 dolar net satıcı, ana pazarda 28 milyon 70 bin 978 dolar alıcı, alt pazarda 4 miyon 793 bin 564 dolar net satıcı, piyasa öncesi işlem platformunda 1 milyon 939 bin 760 dolar net satıcı, yakın izleme pazarında ise 439 bin 935 dolar net alıcı olarak gerçekleşti. Yabancının en çok net satışçı olduğu hisse ise 93 milyon 629 bin 210 dolar ile Koza Altın payları olması dikkat çekti.

Borsa İstanbul ocak ayı verilerine göre ocakta borsada 31 milyar 169 milyon dolar tutarında alım yaparken, 31 milyar 613 milyon dolar tutarında satım gerçekleştirdi. Yıldız pazarda 26 milyar 729 milyon dolarlık alım, 27 milyar 195 milyon dolarlık da net satış yapılırken, ana pazarda 4 milyar 425 milyon dolar alım, 4 milyar 397 milyon dolar net satış gerçekleştirdi.

Petkim’de 49.7 milyon dolarlık net alım

Yıldız pazarda yabancı yatırımcının en çok net alıcı olduğu hisse 49 milyon 767 bin dolarla Petkim olurken, onu 24 milyon 737 bin dolarla Tekfen Holding takip etti. Yabancı TSKB’de 19 milyon, Şişecam’da 16 milyon, Yapı Kredi’de 15 milyon, Arçelik’te 12.8 milyon, Şok Marketler’de 8.6 milyon, Kardemir’de 8.3 milyon, Anadolu Hayat’ta 5.8 milyon, Coca Cola İçecek’te 5.4 milyon net alıcı olarak yer aldılar. Aralık ayında yabancının net alım işlemleri en çok bankacılık ve holding hisselerinde gözlenirken ocakta pozisyonları biraz değişiklik gösterdi.

Yıldız pazarda en çok net satışçı olunan hisse ise 93.6 milyon dolarla Koza Altın oldu. Bir süredir yabancı kurumların da alım önerdiği Erdemir’de ocakta yabancı 85.6 milyon dolar net satışçı olarak öne çıkarken, Migros’ta 47.3 milyon dolar, İş Bankası’nda 37.7 milyon dolar, Türk Telekom’da 27.4 milyon dolar, Enerjisa’da 26.9 milyon dolar, Doğan Holding’te 26.2 milyon dolar, Sasa Polyester’de 25.8 milyon dolar, Garanti Bankası’nda 22.6 milyon dolar, Koza Madencilik’te ise 21.5 milyon dolar net satış gerçekleştirdi.

Papilon Savunma’yı aralıkta aldı ocakta sattı

Ana pazarda ise yabancı en çok net alımını 7.3 milyon dolarla İhlas Holding ile, 5.5 milyon dolarla İhlas Ev Aletleri’nde gerçekleştirdi. Polisan Holding 4.4 milyon dolar, Merko Gıda 3.9 milyon

dolar, Lokman Hekim 3.7 milyon dolar, Uşak Seramik 2.1 milyon dolar, Klimasan Klima 2 milyon dolar, Çemaş Döküm 1.8 milyon dolar, Global Yatırım Holding 1.7 milyon dolar net alım yapılan diğer öne çıkan hisseler oldu.

Ocakta ana pazarda en fazla net satışçı olduğu hisse ise 10.1 milyon dolarla DOCO oldu. Aralık ayında yabancının yıldız pazarda en fazla net satışçı olduğu Papilon Savunma 4.7 milyon dolarlık satışla ocak ayında en fazla net satış yapılan ikinci hisse olarak öne çıktı. Aralık 2020’de yabancının Papilon Savunma’da net alımı 4.7 milyon dolardı. Makine Takım 3.8 milyon dolar, Utopya Turizm 3 milyon dolar, Fenerbahçe 2.1 milyon dolar, Yeşil Yapı 1.3 milyon dolar ve Beşiktaş 712.7 milyon dolar net satış olan hisseler arasında yer aldı.

2020’de 4.5 milyar dolarlık net satış yapıldı

TCMB tarafından açıklanan haftalık menkul kıymet istatistiklerine göre, 25 – 29 Ocak haftasında, yabancı yatırımcılar hisse senetlerinde 494 milyon dolarlık net satış, DİBS’te ise 419 milyon dolarlık net alış yaptılar. Yılbaşından beri ise 29.01.2021 tarihi ile biten hafta itibarıyla hisse senedinde 292 milyon dolarlık net satış yapıldı. Kasım ve aralık aylarında yabancı yatırımcının hisse senedi ve DİBS’te yaptığı alımlar 4 milyar 157 milyon dolara ulaştı. Yılın tamamında ise hisse senedinden 4 milyar 457 milyon lira, DİBS’te 4 milyar 838 milyon dolarlık satışla toplam 9.3 milyar dolarlık çıkış yaptı.

Haber

2020’nin “100 akı” İstanbul oldu

İstanbul Ticaret Odası’nın (İTO) “100’de İstanbul” araştırmasına göre, 2020 Ocak-Aralık döneminde Türkiye ihracatının yüzde 49’u, vergi tahsilatının da yüzde 46’sı tek başına İstanbul’dan gerçekleştirildi.

“100’de İstanbul” araştırmasında, kentin 2020 yılına ait ihracat, vergi tahsilatı, konut satışları, finansman, elektrik tüketimi, yeni kurulan firma, turist ve üniversite sayısı gibi 19 göstergede Türkiye içerisindeki payı karşılaştırıldı.

Araştırmaya göre, İstanbullu firmaların geçen yılın ocak-aralık döneminde yaptığı ihracat 82,8 milyar dolara yaklaştı. Böylece Türkiye’nin ihracatının yüzde 49’unu İstanbullu şirketler gerçekleştirdi.

İstanbul firmaları, Türkiye genelinde 2020’de tahsil edilen 833 milyar lira verginin yüzde 46’sını ödediler. Buna göre İstanbul’da ödenen vergilerin tutarı 383 milyar TL’yi aşmış oldu.

2020 Aralık ayı itibarıyla Türkiye’deki 918 bin kurumlar vergisi mükellefinin 348 bini, yani yüzde 38’i İstanbul’da yer alıyor. İstanbul’da bulunan gelir vergisi mükellef sayısının Türkiye içindeki payı ise yüzde 26 oldu.

Araştırmaya göre, Ekim 2020 itibarıyla İstanbul’da 4A, 4B, 4C sistemlerinde toplam 5 milyon 644 bin aktif sigortalı çalışıyor. Bu sayının Türkiye içindeki oranı yüzde 24 olurken, İstanbul’daki aktif sigortalı çalışan sayısı AB üyesi Hırvatistan’ın, İrlanda’nın Finlandiya’nın nüfusundan daha fazla.

İTO’nun “100’de İstanbul” araştırmasının diğer sonuçları şöyle:

2020’de satılan her 100 sıfır konutun 17’si, her 100 ikinci el konutun ise 18’i İstanbul’da alıcısını buldu. Bu dönemde İstanbul’da yabancılara satılan konut sayısı ise 19 bin 175 ile Türkiye genelindeki satışların yüzde 47’sini oluşturdu.

2020 Ocak-Eylül döneminde banka kredilerinin yüzde 39’u İstanbul’da verildi. Mevduatın yüzde 41’i yine İstanbul’da toplandı.

2020 Ocak-Kasım döneminde elektrik tüketimi İstanbul’da 35 milyon mwh, Türkiye’de ise 212 milyon mwh olarak gerçekleşti. İstanbul elektrik tüketimi, Türkiye elektrik tüketimine oranlandığında yüzde 16 pay aldı.

Türkiye’de 2020 yılında 101 bin 318 firma kurulurken, bunların 40 bin 129’u, yani yüzde 40’ı yatırım için İstanbul’u tercih etti. Bu dönemde yabancı sermayeli şirketlerin ise yüzde 64’ü İstanbul’da kuruldu.

Araştırmanın otomobil başlığına göre, Türkiye’de 2020 yılında 1 milyon 38 bin 905 adet taşıtın trafiğe kaydı yapıldı. Bunun 354 bin 539’u, yani yüzde 34’i İstanbul ilinin plaka kodu olan “34”ü taşıyor. 2020’de Türkiye’de trafiğe çıkan her 3 taşıttan 1’i İstanbul’daydı.

Haziran 2020 itibarıyla Türkiye’deki 77 vakıf yükseköğretim kurumunun 47’si İstanbul’da bulunuyor. Böylece İstanbul, Türkiye’deki vakıf yükseköğretim kurumlarının yüzde 60’ına ev sahipliği yapıyor.

Araştırmanın turist başlığına göre, 2020 Ocak-Aralık döneminde İstanbul’daki havalimanı ve deniz limanlarından İstanbul’a 5 milyon turist giriş yaptı. Turist girişlerinde İstanbul’un Türkiye’deki payı yüzde 39 oldu.

İkamet izni ile Türkiye’de bulunan yabancı sayısı 834 bin 589 iken, İstanbul’daki yabancı sayısı ise 382 bin 278 oldu. İstanbul’da ikamet izni ile bulunan yabancı sayısının, Türkiye toplamına oranı yüzde 45,8 oldu.

“İstanbul’la ilgili ‘pozitif ayrımcılık’ talep ediyoruz”

İTO Başkanı Şekib Avdagiç, yaptığı açıklamada, İstanbul’la ilgili “pozitif ayrımcılık” talep ederek, “İTO’nun ‘100’de İstanbul’ araştırmasının ortaya koyduğu bu gerçeği küresel bir gerçeğe dönüştürmek için İstanbul’a pozitif ayrımcılık yapma zamanı geldi. Sırf büyük diye İstanbul’a pozitif ayrımcılıktan çekinmemek gerek. Çünkü pozitif ayrımcılık, negatif bir çağrışım yapsa da ekonomide yeni bir sıçrama önemli bir dayanak noktası olabilir.” değerlendirmesinde bulundu.

Avdagiç, şunları kaydetti:

“İstanbul tüm ülke için 7/24 çalışan bir fabrika misali sürekli katma değer üretiyor. İstanbul’dan ülke kasasına giren vergi, ihracat bedeli, bankacılık sistemine aktarılan finansman tüm Türkiye’yi sırtlıyor. Çektiği gayrimenkul yatırımı, yabancı girişimci sayısı, turist sayısı gibi parametrelerle de Türkiye’nin dünyaya açılan yüzü. Bu anlamda değerlendirdiğimizde, bu şehri ek teşviklerle, nüfusunu dikkate alarak sağlık, güvenlik ve eğitim alanlarında daha fazla imkanlarla beslemek hem üretime katkı hem tüm ülkeye kazanç sağlayacaktır. Çünkü bu şehir, yatırdığınız her bir kuruşu ikiye, beşe katlayan bir bereket çanağı. Taşı toprağı altın deyimi de buradan geliyor.”

İstanbul’a pozitif ayrımcılık talebinin iki sebebi olduğunu belirten Avdagiç, “Birincisi pandemi sonrasında en iyi çıkışı yapmaya hazırlanan Türkiye’nin önemli kozlarından biri İstanbul’dur. Bu geçmişte de böyleydi. Üç imparatorluğa başkentlik yapan İstanbul, doğu ile batı, kuzey ile güney arasında stratejik bir tedarik ve lojistik üssü olarak öne çıkmıştı. İkinci olarak İstanbul’un daha fazla üretmek, daha fazla ihraç etmek, daha fazla yenilik geliştirmek için buna ihtiyacı var. Bir de İstanbul ekonomisini büyüten her adım, Türkiye ekonomisine de büyük değer katacaktır. Ortaya koyduğu başarı da Anadolu illerinde sinerji oluşturacak ve harekete geçirecektir.” diye konuştu.

İstanbul’un gayrisafi yurt içi hasıladaki payı yüzde 30,7

İTO Başkanı Avdagiç, İstanbul’un TÜİK’in 2019 yılı il bazında Gayrisafi Yurtiçi Hasıla araştırmasına göre, 1 trilyon 327 milyar 452 milyon TL ile toplam GSYH’den yüzde 30,7 pay aldığını hatırlattı.

İstanbul’un Türkiye’nin finans ve endüstri başkenti ve üç kıtanın buluşma noktası olduğunu ifade eden Avdagiç, “2020’de Avrupa’da en çok yolcuyu ağırlayan havalimanı olan İstanbul Havalimanı ile bugün 120’den fazla ülkeye uçulabiliyor. Üç saat içinde farklı kıtalardan 146 destinasyona ulaşmak mümkün. 2020 yılında İstanbul Havalimanı ve Sabiha Gökçen Havalimanı direkt ve transit dahil 40 milyondan fazla yolcuyu ağırladı. Bu da Türkiye genelindeki iki uçak yolcusundan 1’i demek oluyor.” ifadelerini kullandı.

Haber

2020’nin “100 akı” İstanbul oldu

İstanbul Ticaret Odası (İTO) “100’de İstanbul” araştırmasını açıkladı. “100’de İstanbul” araştırmasında, kentin 2020 yılına ait ihracat, vergi tahsilatı, konut satışları, finansman, elektrik tüketimi, yeni kurulan firma, turist ve üniversite sayısı gibi 19 göstergede Türkiye içerisindeki payı karşılaştırıldı.

Araştırmaya göre, İstanbullu firmaların 2020 yılı Ocak-Aralık döneminde yaptığı ihracat 82,8 milyar dolara yaklaştı. Böylece Türkiye’nin ihracatının yüzde 49’unu İstanbullu şirketler gerçekleştirdi.

İstanbul firmaları, Türkiye genelinde 2020’de tahsil edilen 833 milyar lira verginin yüzde 46’sını ödediler. Buna göre İstanbul’da ödenen vergilerin tutarı 383 milyar TL’yi aşmış oldu. 2020 Aralık ayı itibarıyla Türkiye’deki 918 bin kurumlar vergisi mükellefinin 348 bini, yani yüzde 38’i İstanbul’da yer alıyor. İstanbul’da bulunan gelir vergisi mükellef sayısının Türkiye içindeki payı ise yüzde 26 oldu.

Araştırmaya göre, Ekim 2020 itibarıyla İstanbul’da 4A, 4B, 4C sistemlerinde toplam 5 milyon 644 bin aktif sigortalı çalışıyor. Bu sayının Türkiye içindeki oranı yüzde 24 olurken, İstanbul’daki aktif sigortalı çalışan sayısı AB üyesi Hırvatistan’ın, İrlanda’nın Finlandiya’nın nüfusundan daha fazla.

İTO’nun “100’de İstanbul” araştırmasının diğer sonuçları şöyle:

2020’de satılan her 100 sıfır konutun 17’si, her 100 ikinci el konutun ise 18’i İstanbul’da alıcısını buldu. Bu dönemde İstanbul’da yabancılara satılan konut sayısı ise 19 bin 175 ile Türkiye genelindeki satışların yüzde 47’sini oluşturdu.

2020 Ocak-Eylül döneminde banka kredilerinin yüzde 39’u İstanbul’da verildi. Mevduatın yüzde 41’i yine İstanbul’da toplandı.

2020 Ocak-Kasım döneminde elektrik tüketimi İstanbul’da 35 milyon mwh, Türkiye’de ise 212 milyon mwh olarak gerçekleşti. İstanbul elektrik tüketimi, Türkiye elektrik tüketimine oranlandığında yüzde 16 pay aldı.

Türkiye’de 2020 yılında 101 bin 318 firma kurulurken, bunların 40 bin 129’u, yani yüzde 40’ı yatırım için İstanbul’u tercih etti. Bu dönemde yabancı sermayeli şirketlerin ise yüzde 64’ü İstanbul’da kuruldu.

Araştırmanın otomobil başlığına göre, Türkiye’de 2020 yılında 1 milyon 38 bin 905 adet taşıtın trafiğe kaydı yapıldı. Bunun 354 bin 539’u, yani yüzde 34’i İstanbul ilinin plaka kodu olan “34”ü taşıyor. 2020’de Türkiye’de trafiğe çıkan her 3 taşıttan 1’i İstanbul’daydı.

Haziran 2020 itibarıyla Türkiye’deki 77 vakıf yükseköğretim kurumunun 47’si İstanbul’da bulunuyor. Böylece İstanbul, Türkiye’deki vakıf yükseköğretim kurumlarının yüzde 60’ına ev sahipliği yapıyor.
Araştırmanın turist başlığına göre, 2020 Ocak-Aralık döneminde İstanbul’daki havalimanı ve deniz limanlarından İstanbul’a 5 milyon turist giriş yaptı. Turist girişlerinde İstanbul’un Türkiye’deki payı yüzde 39 oldu.

İkamet izni ile Türkiye’de bulunan yabancı sayısı 834 bin 589 iken, İstanbul’daki yabancı sayısı ise 382 bin 278 oldu. İstanbul’da ikamet izni ile bulunan yabancı sayısının, Türkiye toplamına oranı yüzde 45,8 oldu.

“İstanbul’la ilgili ‘pozitif ayrımcılık’ talep ediyoruz”

“100’de İstanbul” araştırmasının sonuşlarına ilişkin açıklama yapan İTO Başkanı Şekib Avdagiç, İstanbul’la ilgili “pozitif ayrımcılık” talep ederek, “İTO’nun ‘100’de İstanbul’ araştırmasının ortaya koyduğu bu gerçeği küresel bir gerçeğe dönüştürmek için İstanbul’a pozitif ayrımcılık yapma zamanı geldi. Sırf büyük diye İstanbul’a pozitif ayrımcılıktan çekinmemek gerek. Çünkü pozitif ayrımcılık, negatif bir çağrışım yapsa da ekonomide yeni bir sıçrama önemli bir dayanak noktası olabilir.” değerlendirmesinde bulundu.

İstanbul’un tüm ülke için 7 gün 24 saat çalışan bir fabrika misali sürekli katma değer ürettiğine dikkat çeken Avdagiç, şunları kaydetti: “İstanbul’dan ülke kasasına giren vergi, ihracat bedeli, bankacılık sistemine aktarılan finansman tüm Türkiye’yi sırtlıyor. Çektiği gayrimenkul yatırımı, yabancı girişimci sayısı, turist sayısı gibi parametrelerle de Türkiye’nin dünyaya açılan yüzü. Bu anlamda değerlendirdiğimizde, bu şehri ek teşviklerle, nüfusunu dikkate alarak sağlık, güvenlik ve eğitim alanlarında daha fazla imkanlarla beslemek hem üretime katkı hem tüm ülkeye kazanç sağlayacaktır. Çünkü bu şehir, yatırdığınız her bir kuruşu ikiye, beşe katlayan bir bereket çanağı. Taşı toprağı altın deyimi de buradan geliyor.”

İstanbul’a pozitif ayrımcılık talebinin iki sebebi olduğunu belirten Avdagiç, “Birincisi pandemi sonrasında en iyi çıkışı yapmaya hazırlanan Türkiye’nin önemli kozlarından biri İstanbul’dur. Bu geçmişte de böyleydi. Üç imparatorluğa başkentlik yapan İstanbul, doğu ile batı, kuzey ile güney arasında stratejik bir tedarik ve lojistik üssü olarak öne çıkmıştı. İkinci olarak İstanbul’un daha fazla üretmek, daha fazla ihraç etmek, daha fazla yenilik geliştirmek için buna ihtiyacı var. Bir de İstanbul ekonomisini büyüten her adım, Türkiye ekonomisine de büyük değer katacaktır. Ortaya koyduğu başarı da Anadolu illerinde sinerji oluşturacak ve harekete geçirecektir.” diye konuştu.

İstanbul’un gayrisafi yurt içi hasıladaki payı yüzde 30,7

İTO Başkanı Avdagiç, İstanbul’un TÜİK’in 2019 yılı il bazında Gayrisafi Yurtiçi Hasıla araştırmasına göre, 1 trilyon 327 milyar 452 milyon TL ile toplam GSYH’den yüzde 30,7 pay aldığını hatırlattı.
İstanbul’un Türkiye’nin finans ve endüstri başkenti ve üç kıtanın buluşma noktası olduğunu ifade eden Avdagiç, “2020’de Avrupa’da en çok yolcuyu ağırlayan havalimanı olan İstanbul Havalimanı ile bugün 120’den fazla ülkeye uçulabiliyor. Üç saat içinde farklı kıtalardan 146 destinasyona ulaşmak mümkün. 2020 yılında İstanbul Havalimanı ve Sabiha Gökçen Havalimanı direkt ve transit dahil 40 milyondan fazla yolcuyu ağırladı. Bu da Türkiye genelindeki iki uçak yolcusundan 1’i demek oluyor.” ifadelerini kullandı.